Odrzucenie spadku

Moderator: prawnik24

Odrzucenie spadku

Postprzez prawnik24 » Czw Lip 12, 2007 8:27 pm

Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna
z dnia 13 listopada 1990 r.
III CRN 365/90
OSNCP 1991/10-12 poz. 136
Z istoty odrzucenia spadku (por. art. 1012 kc) wynika, że może ono odnieść skutek prawny określony w art. 1020 kc tylko wówczas, gdy składający takie oświadczenie dziedziczy spadek.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 31 marca 1989 r., Ns 241/89 stwierdził, że spadek po Józefie Zygmuncie P., zmarłym w dniu 4 lutego 1989 r., na podstawie ustawy nabyły dzieci Leonard Feliks P., Zdzisław Franciszek P., Antoni Stefan P. i Barbara Apolonia M. po 1/4 części każde z nich, z tym że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym, położonym w K., dziedziczą jedynie synowie Leonard Feliks P. i Zdzisław Franciszek P. po 1/2 części każdy.
W dniu 7 września 1989 r. o zmianę wymienionego postanowienia w trybie art. 679 § 1 kpc wystąpił małoletni Bartłomiej P. syn Krystyny P., będącej córką Barbary M., a prawnuk spadkobiercy. Powołał się on na odrzucenie spadku po Józefie P. zarówno przez babkę Barbarę M. (Ns 8/89 P.B.N. w Siedlcach), jak też przez matkę Krystynę P. (Ns 9/89 P.B.N. w Siedlcach).
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 26 października 1989 r. zmienił wymienione na wstępie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Józefie P. i stwierdził, że spadek po nim na podstawie ustawy nabyli synowie Leonard Feliks P., Zdzisław Franciszek P. i Antoni Stefan P. po 1/4 części każdy oraz wnuk Grzegorz M. syn Barbary M., córki spadkodawcy i prawnuk Bartłomiej P., syn Krystyny P., córki Barbary M. po 1/8 części każdy.
Jednocześnie Sąd Rejonowy stwierdził, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym dziedziczą z mocy ustawy synowie Leonard Feliks P., Zdzisław Franciszek P. i prawnuk Bartłomiej P. po 1/3 części każdy.
Dokonana zmiana jest wynikiem ustalenia, że Barbara M. córka spadkodawcy, odrzuciła po nim spadek. Posiada ona dwoje dzieci, Grzegorza M. i Krystynę Bożenę P., która również odrzuciła spadek po dziadku Józefie P. Prawo Bartłomieja P. do dziedziczenia gospodarstwa rolnego Sąd Rejonowy oparł na art. 1060 kc.
Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 26 października 1989 r. w części odnoszącej się do gospodarstwa rolnego zaskarżył uczestnik postępowania Leonard P., zarzucając naruszenie art. 1020 i art. 1060 kc polegające na przyjęciu, że w wypadku odrzucenia spadku przez dziecko spadkodawcy, które nie posiada kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, gospodarstwo to dziedziczą dalsi zstępni. Skarżący powołał się przy tym na okoliczność, że zarówno Barbara M., jak też Krystyna P. nie są uprawnione do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 11 stycznia 1990 r. oddalił rewizję uczestnika postępowania Leonarda P., nie dopatrując się uzasadnionych podstaw zaskarżenia.
W dniu 11 lipca 1990 r. Minister Sprawiedliwości na skutek podania uczestnika Leonarda P. zaskarżył rewizją nadzwyczajną postanowienie Sądu Wojewódzkiego, zarzucając mu rażące naruszenie art. 387 kpc, art. 679 § 1 kpc, art. 931 § 2 kc w związku z art. 1020 kc oraz art. 1060 kc. Na tej podstawie domaga się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jak również poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 26 października 1989 r. w części dotyczącej dziedziczenia wchodzącego w skład spadku po Józefie P. gospodarstwa rolnego i oddalenie wniosku Bartłomieja P. o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 31 marca 1989 r. Ns 241/89, w tym zakresie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zaskarżone rewizją nadzwyczajną postanowienie Sądu Wojewódzkiego oddalające rewizję uczestnika Leonarda P. zapadło z rażącym naruszeniem art. 387 kpc, gdyż zaskarżone nią postanowienie Sądu Rejonowego naruszyło art. 679 § 1 kpc oraz art. 1020 i art. 1060 kc.
Z istoty odrzucenie spadku (por. art. 1012 kc) wynika, że może ono odnieść skutek prawny określony w art. 1020 kc tylko wówczas, gdy składający takie oświadczenie spadek dziedziczy. Art. 1020 kc nie ma zatem zastosowania w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego, gdy oświadczenie o odrzuceniu spadku złożył spadkobierca nie posiadający ustawowych kwalifikacji do jego dziedziczenia. Oznacza to, że jego zstępni nie mogą w takim stanie rzeczy dziedziczyć gospodarstwa rolnego, według zasad art. 931 § 2 kc ze względu na odrzucenie spadku.
Natomiast wnuki spadkodawcy i dalsi jego zstępni mogą przystąpić do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, gdy ich ojciec lub matka nie posiadają ustawowych kwalifikacji. Następuje to na podstawie art. 1060 kc, który w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku po Józefie P. wymagał, aby wnuk spadkodawcy lub dalszy jego zstępny odpowiadał warunkom kwalifikacyjnym z art. 1059 pkt 1 kc. Tymczasem wnioskodawca Bartłomiej P. miał zaledwie cztery lata (urodził się w dniu 28 maja 1985 r.) i oczywiście jego sytuacja życiowa nie mieściła się w hipotezie cyt. art. 1059 pkt 1 kc (por. też wówczas obowiązujący art. 160 kc). Nie posiadł on zatem legitymacji do żądania zmiany stwierdzenia nabycia spadku po Józefie P. na podstawie art. 679 § 1 kpc. Można nadmienić, że zmiana treści art. 1060 kc w kierunku dopuszczenia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego także małoletnich wnuków i dalszych zstępnych nastąpiła dopiero na podstawie art. 1 pkt 114 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. 1990 r. Nr 55 poz. 321), ale zmieniony przepis stosuje się do spadków otwartych od dnia 1 października 1990 r. (por. art. 14 ust. 1 cyt. ustawy).
Z tych zasad, w oparciu o art. 422 § 1 kpc, w uwzględnieniu uzasadnionej rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu I instancji i wniosek oddalił.
prawnik24
Site Admin
 
Posty: 40
Rejestracja: Nie Cze 03, 2007 11:07 pm

Wróć do SPADEK

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 1 gość

cron